คลังทรัพยากรการศึกษาแบบเปิด การทำขนมจีน
1,024
3,805
การทำขนมจีน ได้รับใบอนุญาตภายใต้ ให้เผยแพร่-ดัดแปลง-โดยต้องระบุที่มาแต่ห้ามใช้เพื่อการค้า 3.0 Thailand.
| ชื่อเรื่อง : การทำขนมจีน |
|
ชื่อเรื่อง :
|
| คำอธิบาย : ข้อมูลเจ้าของภูมิปัญญา \\nชื่อเจ้าของภูมิปัญญา นางสะอาด คุณพระรักษ์ \\nที่อยู่ บ้านเลขที่ ๒/๓ หมู่ ๔ บ้านสี่แยก ตำบลสมเด็จ\\nอำเภอสมเด็จ จังหวัดกาฬสินธุ์ ๔๖๑๕๐ \\nอาชีพ ค้าขาย อายุการศึกษาภูมิปัญญา ๓๐ ปี \\n\\nชื่อภูมิปัญญา ขนมจีนคุณป้อม\\nประวัติข้อมูลภูมิปัญญา \\nประวัติอำเภอสมเด็จ (บริบทพื้นที่ของหมู่บ้าน)\\n บ้านสี่แยกนั้นอยู่ในตัวอำเภอสมเด็จ บางคนเรียกบ้านสี่แยก บ้างก็เรียกว่าบ้านสี่แยกสมเด็จ หรือบ้านสมเด็จ แต่ก่อนที่นี่เป็นกิ่งอำเภอสมเด็จ จัดตั้งขึ้นเมื่อวันที่ ๑๒ มิถุนายน ๒๕๐๗ และยกฐานะขึ้นเป็นอำเภอสมเด็จ เมื่อวันที่ ๒ เมษายน ๒๕๑๒ ก่อนที่จะมาเป็นอำเภอสมเด็จนั้น เดิมขึ้นอยู่กับตำบลหมูม่นอำเภอสหัสขันธ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ ต่อมาได้ชื่ออำเภอสมเด็จเนื่องมาจาก\\n เมื่อ พ.ศ. ๒๔๘๕ สมเด็จพระมหาวีระวงศ์ (อ้วน ติสโส) วัดบรมนิวาส จังหวัดพระนคร ประธานสังฆมนตรีฝ่ายธรรมยุติ ได้จาริกมาตรวจเยี่ยมกิจการคณะสงฆ์ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และได้มาหยุดพักฉันท์ภัตตาหารเพลที่บ้านหนองกุง ซึ่งเป็นสี่แยกที่ตัดถนนใหม่ไปยังจังหวัดสกลนคร จึงได้ประทานนามหนองกุงใหม่ว่าบ้านหนองกุงสมเด็จ\\n ต่อมา พ.ศ. ๒๔๙๐-๒๔๙๒ ทางราชการได้ตัดถนนไปยังจังหวัดสกลนคร จุดตัดถนนเป็นแพร่งสี่แยกขึ้นอยู่กับบ้านหนองแวง จึงเรียกว่า “สี่แยกหนองแวง” หรือที่ชาวบ้านทั่วไปเรียกว่า “บ้านสี่แยก” ขึ้นตรงต่อตำบลหมูม่น อำเภอสหัสขันธ์\\n และต่อมาเมื่อปี พ.ศ. ๒๔๙๖ จึงแยกออกจากตำบลหมูม่นมาเป็นตำบลสมเด็จ ตามความประสงค์เดิมของสมเด็จมหาวีระวงศ์ (อ้วน ติสโส)\\n อำเภอสมเด็จตั้งอยู่ทางทิศเหนือของจังหวัดกาฬสินธุ์ อาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้\\n ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอคำม่วง และอำเภอภูพาน (จังหวัดสกลนคร)\\n ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอภูพาน (จังหวัดสกลนคร) และอำเภอห้วยผึ้ง\\n ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอนามน และอำเภอเมืองกาฬสินธุ์\\n ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอสหัสขันธ์ และอำเภอคำม่วง\\n(ชญาสุภัค คุณแก้ว, ๒๗ ตุลาคม ๒๕๖๐ : สัมภาษณ์)\\n\\n \\nภาพ แผนที่หมู่บ้าน บ้านสี่แยก\\n\\nประวัติการกำเนิดขนมจีน\\n ขนมจีนเกิดจากบรรพบุรุษของคุณแม่สะอาด คุณพระรักษ์ รุ่นคุณยายยายทวด เป็นผู้ก่อตั้งรุ่นแรก เมื่อประมาณ ๘๐ ปีที่แล้ว โดยแต่ก่อนเกิดจากการรวมตัวกันทำอยู่ในคุ้มของหมู่บ้าน ทำเพื่อรับประทานกันในกลุ่มครอบครัวและเพื่อนบ้านเดียวกันรวมทั้งเพื่อจำหน่ายเป็นรายได้เสริม อีกทั้งยังได้สืบทอดภูมิกรรมวิธีการทำขนมจีนให้รุ่นลูกรุ่นหลาน และได้มีการรู้จักกันอย่างแพร่หลายในเวลาต่อมา\\n เนื่องจากการทำขนมจีนเป็นภูมิปัญญาที่สืบทอดมาตั้งแต่รุ่นปู่ย่าตายาย คุณแม่สะอาดจึงมีความภาคภูมิใจที่จะสานต่อและทำเป็นอาชีพเพื่อหาเลี้ยงครอบครัว เพื่ออนุรักษ์การทำขนมจีนให้สืบต่อไป\\n(ชญาสุภัค คุณแก้ว, ๙ พฤศจิกายน ๒๕๖๐ : สัมภาษณ์)\\nผู้ต่อยอดภูมิปัญญาการทำขนมจีน\\n คุณแม่สะอาด คุณพระรักษ์ อายุ ๕๕ ปี อาชีพค้าขาย บ้านเลขที่ ๒/๓ หมู่ ๔ บ้านสี่แยก ตำบลสมเด็จ อำเภอสมเด็จ จังหวัดกาฬสินธุ์ ได้เริ่มหัดทำเส้นขนมจีนกับคนในครอบครัวตั้งแต่ยังเล็กๆ และเริ่มจริงจังกับการทำเส้นขนมจีนเมื่ออายุประมาณ ๒๕ ปี และนอกจากนี้คุณแม่สะอาด ยังชอบทำอาหารและขนมเพื่อรับประทานอีกด้วย เช่น สาคู ฝอยทอง เป็นต้น คุณแม่สะอาดทำสำหรับจำหน่ายและสำหรับใช้บริโภคภายในครอบครัว โดยไม่เคยได้ซื้อเส้นขนมจีนจากที่ใดเลย (ชญาสุภัค คุณแก้ว, ๙ พฤศจิกายน ๒๕๖๐ : สัมภาษณ์)\\n สิ่งที่คุณแม่สะอาด มีความภูมิใจที่สุด คือ การได้สืบทอดการทำเส้นขนมจีน ที่เป็นของบรรพบุรุษตกทอดของคนในครอบครัวและคนในหมู่บ้านไว้ จนเมื่อได้แต่งงานกับพ่อบุญชมท่านทั้งสองต่างช่วยกันสานต่อภูมิปัญญานี้สืบมา ที่ผ่านมาได้มีโอกาสถ่ายทอดความรู้และภูมิปัญญาในการทำขนมจีนให้กับผู้ที่สนใจตลอดมา เนื่องจากในปัจจุบันนี้พบเห็นไม่มากนัก ซึ่งเส้นขนมจีนนี้จะเน้นทำสดและใหม่ตลอดเวลา\\n ราคาของเส้นขนมจีนที่บรรจุขายแต่ก่อน อยู่ที่ประมาณ กิโลกรัมละ ๓-๕ บาท แต่ในปัจจุบันราคาขายอยู่ที่ กิโลกรัมละ ๒๐ บาท (ราคาส่ง) และกิโลกรัมละ ๒๕ บาท (ราคาปลีก)\\n(ชญาสุภัค คุณแก้ว, ๙ พฤศจิกายน ๒๕๖๐ : สัมภาษณ์)\\n\\n \\nภาพทางเข้าบ้าน หน้าบ้าน คุณแม่สะอาด\\nวัสดุอุปกรณ์ในการทำขนมจีน\\n ๑. เครื่องนวด / ตีแป้ง\\n ๒. หม้อต้มแป้ง / นึ่งแป้ง\\n ๓. เครื่องรีดแป้ง\\n ๔. กะละมัง / อุปกรณ์ในการล้างเส้น\\n ๕. กระชอนตักเส้น\\n ๖. ตะกร้า / กระจาด\\n ๗. เตาแก๊ส / เชื้อเพลิง\\n ๘. น้ำประปา / เกลือ\\n ๙. ผ้าขาวสำหรับกรองแป้ง\\n ๑๐. เฝื่อน\\n\\nขั้นตอนการทำขนมจีน\\n ๑. การทำความสะอาด และแช่ข้าว\\n เป็นการนำข้าวมาแช่น้ำ และล้างทำความสะอาด เพื่อให้สิ่งปนเปื้อนลอยขึ้นชั้นบนหลังแช่ข้าวในน้ำ หลังจากนั้นล้างข้าวให้สะอาด พอเสร็จให้แช่ข้าวสักพัก\\n ๒ . การหมักข้าว\\n การหมักข้าวเพื่อให้จุลินทรีย์เข้าช่วยย่อยแป้ง โดยนำข้าวที่ล้างทำความ และแช่ได้เวลาเหมาะสมแล้วใส่ในภาชนะที่มีรูให้น้ำไหลผ่านได้ เช่น ตะกร้าไม้ไผ่ ตะแกรงลวด เป็นต้น การหมักจะเป็นการให้น้ำแก่เมล็ดข้าวทุกวัน โดยหมั่นเปลี่ยนน้ำทุกวัน ซึ่งจะหมักนาน ๓ วัน เมื่อครบกำหนดวัน ให้สังเกตข้าวที่พร้อมนำมาใช้ จะมีลักษณะเม็ดพองโต สีใสออกคล้ำเล็กน้อย บีบดูจะเปื่อยยุ่ยง่าย และมีกลิ่นแรง ถือว่าเหมาะสำหรับนำมาบดในขั้นต่อไป\\n ๓. การบดข้าว\\n นำข้าวมาบดผ่านเครื่องบดเพื่อให้เมล็ดข้าวแตกเป็นผงเล็กๆ โดยหมั่นเติมน้ำขณะบด ข้าวที่บดจะแตกเป็นผงละลายมากับน้ำ จากนั้นนำผ้าขาวมากรอง ซึ่งในขั้นตอนนี้อาจเติมเกลือประมาณ ๔ ส่วน สำหรับป้องกันการเติบโตของเชื้อจุลินทรีย์\\n ๔. การนอนแป้ง\\n แช่น้ำแป้งให้ตกตะกอน น้ำแป้งส่วนบนจะมีสีเหลือง และสิ่งปนเปื้อนสีดำจะลอยอยู่บนสุด ล้างน้ำแป้งด้วยการเติมน้ำและปล่อยให้ตกตะกอน แป้งจะขาวสะอาดและมีกลิ่นน้อยลง\\n ๕. การไล่น้ำออกจากแป้ง\\n นำน้ำแป้งใส่ผ้าขาว มัดผ้าห่อให้แน่น แล้วนำของหนักมาทับเพื่อให้น้ำไหลซึมผ่านออก ใช้เวลาประมาณ ๑ วัน จะได้ก้อนแป้งที่มีน้ำประมาณ ๔๐-๕๐ เปอร์เซ็นต์\\n ๖. การต้มแป้ง\\n ปั้นแป้งเป็นก้อนๆ เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ ๒๐-๒๕ ซม. นำหย่อนลงต้มในน้ำเดือด เพื่อทำให้แป้งสุกประมาณ ๒๕-๓๕ เปอร์เซ็นต์ เพื่อไม่ให้แป้งเหนียวมากเกินไป\\n ๗. การนวดแป้ง\\n นำก้อนแป้งมาบี้ให้ส่วนแป้งสุก และแป้งดิบผสมกัน โดยใช้เครื่องจักร (สมัยก่อนใช้ครกไม้) โดยสังเกตเนื้อแป้งขณะนวด หากแป้งแห้งมากให้ผสมน้ำร้อน หากแป้งเหนียวติดกันมากให้ผสมแป้งดิบ\\n\\n \\n \\n \\n\\n ๘. การกรองเม็ดแป้ง\\n ในบางครั้งแป้งสุกอาจจับเป็นก้อนในขั้นตอนการนวดแป้ง เมื่อนำไปโรยเส้นอาจทำให้เส้นขนมจีนไม่ต่อเนื่องได้ ดังนั้น จึงจำเป็นต้องกรองแป้งหลังนวดด้วยผ้าขาวก่อน เพื่อกำจัดก้อนแป้งสุกออกไปให้หมด\\n\\n \\n\\n \\n\\n ๙. การโรยเส้น\\n การโรยเส้นเป็นขั้นตอนที่ทำให้ขนมจีนเป็นเส้น ด้วยการบีบดันก้อนแป้งเหลวให้ไหลผ่านรูขนาดเล็กลงในน้ำเดือดเพื่อทำให้เส้นสุก โดยยังคงรูปเส้นเหมือนเดิมโดยใช้เฝื่อน ทั้งนี้จะมีการเติมน้ำเพื่อปรับระดับความร้อนเป็นระยะๆ เมื่อบีบเส้นลงหม้อต้มแล้วจะต้องพยายามรักษาความร้อนให้คงที่ และรอจนกว่าเส้นขนมจีนจะลอยตัวจึงใช้กระชอนตักขึ้นมา\\n\\n\\n\\n \\n\\n \\n \\n ๑๐. การทำให้เย็นและจัดเรียงเส้น\\n ขั้นตอนสุดท้ายในการทำขนมจีน หลังจากต้มเส้นให้สุกลอยขึ้นด้านบนหม้อแล้ว จะใช้กรชอนตักเส้นขนมจีนขึ้นมา แล้วจุ่มลงน้ำเย็นทันทีทั้งนี้จะจุ่มน้ำทั้งหมด ๒ น้ำ จากนั้นนำขึ้นมาเทเส้นลงในน้ำสุดท้าย น้ำที่ ๓ เพื่อให้เส้นเย็นพร้อมสามารถใช้มือจับได้\\n \\n \\n \\n ดังนั้นการทำเส้นขนมจีนของคุณแม่สะอาดนั้น จึงเกิดจากภูมิปัญญาที่ได้รับการสืบทอดจากบรรพบุรุษของคนในหมู่บ้าน ในปัจจุบันเป้าหมายของการทำเส้นขนมจีน คือ การสืบทอดจากบรรพบุรุษและเพื่อจำหน่ายเป็นรายได้ในครัวเรือน รวมทั้งเป็นวิทยากรสาธิตให้กับนักเรียนนักศึกษาผู้ที่สนใจ\\n \\nขนมจีนพร้อมรับประทาน\\n\\nพิกัด (บ้านคุณแม่สะอาด คุณพระลักษณ์)\\n\\n \\n\\n\\n\\nข้อมูลผู้ศึกษาภูมิปัญญาท้องถิ่น ปีการศึกษา ๒๕๖๐\\nชื่อผู้ศึกษา นางชญาสุภัค คุณแก้ว\\n \\nหลักสูตร ประกาศนียบัตรบัณฑิตวิชาชีพครู\\n(ป.บัณฑิต) รุ่น ๔\\n \\nรายวิชา ความเป็นครู (๘๐๐๕๒๐๑)\\n \\nเน้นศึกษา ครูกับการอนุรักษ์และส่งเสริม\\nภูมิปัญญาท้องถิ่น\\n \\nคณะ ศึกษาศาสตร์ \\nสถานที่ศึกษา มหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ\\nสถานที่ทำงาน โรงเรียนชุมชนบ้านบอนวิทยา\\nอาจารย์ผู้สอน\\n๑ รองศาสตราจารย์ สำเร็จ คำโมง (ครูภูมิปัญญาไทย, ศิลปินมรดกอีสาน)\\n๒ อาจารย์ ดร.พา อักษรเสือ\\n๓ อาจารย์ ดร.ธีรภัทร โคตรบรรเทา\\n๔ อาจารย์ สุชาดา ลดาวัลย์\\n๕ อาจารย์ อัจฉริยะ วงษ์คำซาว\\n๖ อาจารย์ บุญจันทร์ เพชรเมืองเลย |
| คำอธิบาย : |
| คำสำคัญ : การทำขนมจีน, ขนมจีน, ภูมิปัญญาท้องถิ่น, มหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ |
|
คำสำคัญ :
|
| ผู้สร้างสรรค์/ผู้แต่ง/เจ้าของผลงาน : สะอาด คุณพระรักษ์ |
|
ผู้สร้างสรรค์/ผู้แต่ง/เจ้าของผลงาน :
|
| ผู้แต่งร่วม : ชญาสุภัค คุณแก้ว, มหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ |
|
ผู้แต่งร่วม :
|
|
สื่อสำหรับบุคคลประเภท :
ไม่พบข้อมูล
|
|
ระดับชั้น :
มัธยมศึกษาปีที่ 1 (ม. 1), มัธยมศึกษาปีที่ 2 (ม. 2), มัธยมศึกษาปีที่ 3 (ม. 3), มัธยมศึกษาปีที่ 4 (ม. 4), มัธยมศึกษาปีที่ 5 (ม. 5), มัธยมศึกษาปีที่ 6 (ม. 6), ปริญญาตรี , ปริญญาโท, ปริญญาเอก, ประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) , ประกาศนียบัตรครูเทคนิคชั้นสูง (ปทส.) , ประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง (ปวส.), การศึกษาตามอัธยาศัย
|
|
ระดับชั้น :
ไม่พบข้อมูล
|
|
สาขาวิชาของสื่อ :
ไม่พบข้อมูล
|
|
ลักษณะของสื่อ :
|
| URL : - |
| URL : |
| : |
สะอาด คุณพระรักษ์, ชญาสุภัค คุณแก้ว, มหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ.
(2561). การทำขนมจีน,
21 สิงหาคม 2563.
https://oer.learn.in.th/search_detail/result/87742
สะอาด คุณพระรักษ์, ชญาสุภัค คุณแก้ว, มหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ.
(2561). "การทำขนมจีน".
https://oer.learn.in.th/search_detail/result/87742.
(21 สิงหาคม 2563)
สะอาด คุณพระรักษ์, ชญาสุภัค คุณแก้ว, มหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ.
"การทำขนมจีน".
21 สิงหาคม 2563:
https://oer.learn.in.th/search_detail/result/87742.
ทรัพยากรที่เกี่ยวข้อง
ไม่มีเรื่องที่เกี่ยวข้อง
รีวิว : การทำขนมจีน
ไม่พบข้อมูลการรีวิว